Voor het zingen de kerk uit:
Stressen of relaxen?

Geen trek meer in de pil of andere hormoon bevattende voorbehoedsmiddelen? Welke alternatieven zijn er dan? En hoe veilig is de ‘pull out methode’, coïtus interruptus ofwel: voor het zingen de kerk uit? Sex je dan nog relaxt of juist gestresst? “Ik heb wel eens tegen het hoogtepunt geroepen: ‘Je kijkt wel uit he?!’”

“Mijn zus verklaarde me voor gek toen ik vertelde dat ik stopte met de pil en voortaan koos voor de ‘voor het zingen de kerk uit’-methode. Ze vond het risico op ongewenste zwangerschap te groot. Ook een deel van mijn vriendinnen dacht er in eerste instantie zo over. Maar toen ze zagen hoe goed ik me voelde zonder én dat ik niet zwanger raakte, waren zij ook snel om.”

De 34-jarige Denise de Wit stopte acht jaar geleden met de pil. Ze hoort bij een groep vrouwen die bewust geen hormoon bevattende voorbehoedsmiddelen meer gebruikt. Of omdat ze daar veel klachten van ondervinden, óf omdat ze na zo’n twintig jaar pil slikken pilmoe zijn, óf in een lange stabiele relatie zitten en klaar zijn met hormonen slikken. Een deel van hen kiest voor de ‘pull out methode’, coïtus interruptus ofwel: voor het zingen de kerk uit. Maar hoe veilig is dat? Sex je dan nog relaxt of juist gestresst? En zijn er geen andere alternatieven om hormoonvrij te sexen?

In Nederland zijn zo’n 3,2 miljoen vruchtbare vrouwen in de leeftijd van vijftien tot vijfenveertig jaar. 2,4 miljoen van hen gebruikt een vorm van anticonceptie en 1,6 miljoen daarvan een hormoon bevattende anticonceptie en 78% weer daarvan gebruikt de pil, wat daarmee de meeste gebruikte anticonceptie methode van ons land is.

Care for Women-specialist José Buik is gespecialiseerd in de vrouw en haar hormonen. Ze begeleidt vrouwen met hun hormonale vragen: van anticonceptie tot overgangsvragen en alles daar tussen in. “Nederland is inderdaad een land van pilgebruikers. Vorig jaar toen de Diane 35-pil zo in het nieuws was (Zevenentwintig Nederlandse vrouwen zijn mogelijk overleden door bijwerkingen van de Diane-35-pil, -red.) zag je even een daling in het aantal pilgebruikers. Dat was na een paar maanden weer terug op het oude niveau. Wat dat betreft kiezen we toch voor gemak. Maar je ziet wel dat vrouwen steeds bewuster kiezen. Vroeger gingen we naar de huisarts, hij schreef ons iets voor en dat gebruikten we dan braaf. Nu zit iedereen of internet, zijn we mondiger en nemen we niet zomaar genoegen met wat ons voorgeschreven wordt.”

Denise de Wit: “Ik heb alles geprobeerd: zware pillen, lichte pillen, de Nuva-ring, maar ik had altijd veel last van tussentijdse bloedingen, hoofdpijn en pijnlijke grote borsten. Ik had echt het gevoel dat mijn lichaam zich tegen die hormonen keerde. Ik merkte het verschil als ik even niet in een relatie zat en geen pil slikte, want dan voelde ik me goed en had ik bijna geen menstruatieklachten. Acht jaar geleden was ik het zo zat. Ik had veel over de ‘pull out methode’ in combinatie met het gebruik van condooms gelezen en heb samen met mijn huisarts gekeken of dit wat voor mij was.” Denise moest twee keer haar cyclus bijhouden: hoe lang die duurde en wanneer de eisprong was. Dat laatste is heel belangrijk, want dan ben je als vrouw het meest vruchtbaar. “Ik heb het voordeel dat ik heel goed voel en zie aan mijn lichaam wanneer mijn eisprong is. Voor de zekerheid heb ik in het begin nog mijn temperatuur opgenomen, omdat die iets daalt tijdens de eisprong. Sindsdien doe ik bij vaste vriendjes aan ‘voor het zingen de kerk uit’. Maar niet voordat we allebei een soa-test hebben gedaan. Rondom mijn eisprong neem ik altijd een week marge en gebruik ik condooms. Ik voelde me zoveel beter én ben zo blij dat ik die troep niet meer in mijn lijf zit.”

Ook Suzanne Bos (35) probeerde jarenlang allerlei anticonceptie middelen, maar had veel last van stemmingswisselingen, migraine en buikkrampen. “Vooral van de koperspiraal, die in principe ook hormoonvrij is, had ik veel klachten. De Nuva-ring beviel goed, maar toen ik deze na mijn zwangerschap opnieuw ging gebruiken, kreeg ik weer last van migraine en andere klachten. Mijn vriend en ik zijn inmiddels zeventien jaar samen en een jaar geleden ik was al dat gerotzooi met mijn lichaam zo zat, dat we hebben gekozen voor ‘voor het zingen de kerk uit’.” Suzanne gebruikt de WomanLog Kalender app, waar je je cyclus kunt bijhouden en weet wanneer je het meest vruchtbaar bent en je menstruatie begint. “Ik bouw een veiligheidsmarge in van een week voor mijn eisprong en een paar dagen erna, dan gebruiken we een condoom. Ik heb het gevoel dat ik mijn lichaam weer leer kennen. Op mijn vruchtbare dagen heb ik veel meer zin in sex en precies een week voor mijn ongesteldheid heb ik een dag pms; vroeger had ik dat een week. Het voelt gewoon veel natuurlijker.” Niets dan voordelen dus voor deze twee vrouwen, maar ze hebben allebei een paar kanttekeningen. Denise: “Onderschat het nooit en zeker als je een onregelmatige cyclus hebt, zou ik het niet doen.” Suzanne: “Ik zou het niet aanbevelen bij vrouwen die niet in een vaste relatie zitten, want je moet elkaar honderd procent kunnen vertrouwen. Mijn vriend en ik willen het bij één kind houden, maar mocht ik onverhoopt toch zwanger raken, dan lossen we het samen op.”

Care for Women-specialist José Buik zou het dan ook alleen aanbevelen als je je cyclus regelmatig is en je het goed aanvoelt en zowel jij als je partner heel consequent te werk gaan met het condoom in vruchtbare periodes. “Coïtus interruptus is gewoon geen veilige methode, het brengt risico’s met zich mee. Spanningen, voeding, hormonen, je leefstijl; het kan allemaal invloed op je cyclus hebben. Maar we hebben het altijd over de vrouw, laten we de mannen niet vergeten. In het voorvocht van mannen kunnen spermacellen zitten. En ook belangrijk: de ene zaadcel is de andere niet. Sommige overleven twee dagen in de baarmoeder, anderen tot zelfs zes dagen. Wat dus een extra risico op zwangerschap met zich meebrengt.” En daar zit niet iedereen op te wachten, zelfs als je al lang samen bent.

Linda van Balen (38) slikte al twintig jaar de pil en had ontzettend last van de hormonen, dus besloot ze zes jaar geleden te stoppen. Condooms vonden zij en haar vriend beiden ondingen en omdat Linda dacht een goed beeld van haar cyclus te hebben, kozen ze voor de ‘pull out methode’. “In het begin vond ik het best spannend en vroeg ik me iedere maand af of ik wel ongesteld zou worden, maar het wendde en ging goed. Tot twee jaar geleden. Ik was niet over tijd, maar had een buikgriep die niet over leek te gaan en mijn broeken zaten anders. Ik deed een zwangerschapstest en ik bleek al zeven weken zwanger.” Van de verloskundige hoorde Linda dat haar cyclus helemaal niet regelmatig was, zoals ze zelf had dacht, en dat veel vrouwen zich daarin vergissen. “Mijn vriend en ik wilde helemaal geen kinderen en hadden ons leven daar ook niet op ingericht, maar we hebben onze verantwoordelijkheid genomen. Het kostte me vijf maanden om te accepteren dat ik moeder zou worden. We zijn heel blij met onze zoon, maar willen echt geen kinderen meer. Nu doen we het dan dus ook heel braaf met condoom.”
Altijd sexen met condooms lijkt dan wel veiliger dan ‘voor het zingen de kerk uit’. Maar er blijkt bijna geen verschil op de kans op zwangerschap te zijn. Amerikaanse onderzoekers van diverse universiteiten ontdekten dat 18 procent van de stellen die het zonder condoom deden binnen een jaar zwanger werden, tegenover 17 procent van de stellen  die het met condoom deden. Maar je zou maar net dat ene procentje zijn.

Het anticonceptie loos sexen brengt voor sommigen stellen iets anders met zich mee: stress.
Zoals bij Nina Balk (28) en haar vriend. “Ik was gestopt met de pil omdat we een kindje wilden, en het hormoonloze leven beviel zo goed, dat ik na de bevalling niet opnieuw met de pil wilde beginnen. Omdat een vriendin van mijn enthousiast was over coitus interruptus, kozen wij er ook voor. In de eerste instantie vond ik het wel best, sex was sowieso een beetje een onderneming na de bevalling. Maar toen ik me fysiek beter ging voelen, merkte ik dat ik nog steeds niet echt kon ontspannen. Mijn vriend zei altijd dat hij zijn orgasme heel goed voelde aankomen en zich dus altijd tijdig zou terugtrekken, maar ik vertrouwde dat nooit helemaal. Dat kon hij nou wel zeggen, maar wat als ik nét een onverwachte beweging maakte en de gevoelige snaar raakte waardoor hij toch klaarkwam? En daarbij: ik was best snel zwanger geraakt, wat als ik door zo’n stom foutje ineens weer in verwachting was? Die gedachte alleen al verminderde de lust. Ik heb wel eens tegen het hoogtepunt geroepen: ‘Je kijkt wel uit he?!’. En daar wordt niemand geil van. Relaxt sexen was er niet meer bij en als hij het een beetje probeerde te rekken, werd ik alleen maar nerveuzer. Dat was voor hem ook niet echt leuk. Hij zei wel eens dat hij de sex nog steeds fijn vond, maar dat hij het ongecompliceerde van voorheen wel miste. Nu we een tweede kindje willen, kunnen de remmen weer los, maar daarna ga ik direct weer aan de pil. Mij teveel stress.”

Wil Nina toch hormoonloze anticonceptie, dan is er helaas niet zo heel veel keuze. Het condoom en de koperspiraal; daar blijft het bij. Hanneke Megens (27) koos voor het laatste. “Ik gebruikte al vanaf mijn vijftiende de pil, vanwege acne. Het enige wat ik wilde was dat mijn pukkels weggingen, maar later ging ik er meer over nadenken wat die hormonen met mijn lijf deden. Mijn borsten veranderde voortdurend van cupmaat bijvoorbeeld. Ik ben opgeleid als voedingsdeskundige en daar leerde ik veel over hormonen in relatie tot stress en voeding. Ook werd een vriendin met borstkanker door haar artsen aangeraden geen pil meer te slikken; dat zette me nog meer aan het denken. Ik wil zo natuurlijk mogelijk leven, waarom zou ik dan nog die hormonen blijven slikken?” Hanneke en haar vriend zijn achtenhalf jaar samen. Voor het zingen de kerk uit vonden ze te risicovol, condooms teveel gedoe, dus koos Hanneke er half jaar geleden voor de koperspiraal. “Ik heb iets meer last van mijn menstruatie, maar niet meer van die gespannen borsten tijden mijn menstruatie. Toen ik de pil slikte, schommelde mijn cupmaat van d naar e, nu is het stabiel op c. Ook mijn humeur is veel gelijkmatiger. Zo zonder hormonen vind ik veel fijner. Iedereen moet zijn eigen keuze maken, maar als je klachten hebt die kunnen samen hangen met het gebruik van hormoon bevattende anticonceptie, dan zou ik zeker vertrouwen op je vrouwelijke intuïtie en iets anders proberen.”

Dat adviseert Care for Women-specialist José Buik ook: “Wees bewust van wie je bent en leer je eigen lichaam kennen. Het nadeel van het feit dat we vaak zo vroeg beginnen met het slikken van de pil is dat we onze cyclus niet kennen. In Nederland worden we steeds later moeder, dus als we dan stoppen met de pil om zwanger te worden, hebben we bijna geen tijd meer om die cylcus te leren kennen. Terwijl de kans op een spontane zwangerschap wel afneemt. Nadenken over welke anticonceptie mogelijkheden er dus nog meer zijn en uitproberen wat voor jou het best werkt, is dus zeker geen gek idee.”

En hij dan? Hoe is voor het zingen de kerk uit voor mannen?
Marco van Winsen (43): “Dertien jaar geleden werd onze eerste zoon geboren. Daarna wilden mijn vrouw en ik graag nog een kind, maar helaas kregen we daarna vijf miskramen. De zwangerschap daarna verliep gelukkig goed; en zes jaar geleden kregen we er een mooie dochter bij. Daarna was mijn vrouw klaar met alles wat met hormonen te maken had, en wilde dus niet aan de pil, wat ik heel goed snapte. De afgelopen jaren waren een hormonenrollercoaster geweest en zij zoals ze het zelf zei: ‘Ik wil mezelf weer terug.” Sindsdien sexen we via de pull out methode. In het begin vond ik het niet heel relaxt. Het voorspel was helemaal prima, maar zodra ik in haar zat, hoorde ik toch dat stemmetje in mijn achterhoofd: je trekt hem er wel op tijd uit he? En ik was ook bang voor het voorvocht: wat als daar vruchtbare zaadjes in zaten? Nu ben ik aan deze methode gewend, maar ik vind het wel het lekkerste om in haar klaar te komen en dat vindt zij eigenlijk ook. Ik kan me natuurlijk laten steriliseren, want we willen geen kinderen meer, maar dat is een pijnlijk punt. Een aantal jaren geleden heb ik mij om medische redenen laten besnijden; dat was op z’n zachts gezegd geen pretje. Ik heb zeven injecties gehad in mijn penis en het was vreselijk pijnlijk. Het idee van ook maar een injectienaald daar down under, doet me al rillen. En wat ik me ook afvraag: wat doet het met je mannelijkheid? Het oergevoel van mannen is toch zich voortplanten. En als dat niet meer kan: hoe bewijs ik dan mijn bestaansrecht? Dus ja, ik stel de sterilisatie uit, al zou het voor ons wel de ideale oplossing zijn.”

Oplossing voor de toekomst? Mannen aan zet: bij bavianen werkt het!
Mannen staan niet te springen op een sterilisatie, dus vooralsnog regelen vrouwen nog altijd vaak het anticonceptie gedeelte van de relatie. Máár daar kan verandering in komen. Er is een anticonceptiemethode ontwikkeld die in ieder geval al werkt bij mannetjes bavianen: de Vasalgel. De gel wordt bij mannen in de zaadleider ingespoten en dat zorgt ervoor dat de doorgang van zaadcellen wordt geblokkeerd. Mocht je als man later wel kinderen willen, dan zou met één injectie de boel weer ‘open’ gespoten kunnen worden. In 2015 wordt er voor het eerst getest op mannen en mocht dat goed gaan, dan komt het middel in 2017 in Amerika op de markt.

En dan is er nog de mannenpil waarvan al jaren gezegd wordt dat ie op de markt komt. De pil zou 24 uur werken en zorgen voor een spermavrij orgasme. Dus voor de sex innemen en hoppa, zonder zorgen sexen. Momenteel wordt gekeken of deze pil op de markt gebracht kan worden. Critici zeggen dat de farmaceutische industrie de mannen anticonceptie tegenwerkt, omdat ze niet willen dat vrouwen massaal de pil verlaten, en zo hun inkomsten drastisch zullen dalen. Aan de andere kant: durven vrouwen het wel aan mannen over te laten? De toekomst zal het uitwijzen.

Zonder hormonen:
*Het condoom
*De koperspiraal
*Coïtus interuptus

*Enkele namen in dit artikel zijn vanwege privacy overwegingen gefingeerd.

Tekst: Jesica van Zanten
September 2014